Skip to main content
Astronomi

Plüton neden cüce gezegen sayılıyor?

Küresel biçim, yörüngesel hâkimiyet ve Kuiper Kuşağı, tek bir sınıflandırma kararında nasıl buluştu?

Plüton’un eliptik yolu, Güneş ve Kuiper Kuşağı’nın yaklaşık uzanımı. Tam boy şema
Neptün ötesinde Plüton · COSMOKOD şeması, uzaklıklar ve yörünge eğikliği ölçekli değildir.

Bir dünya aynı kalırken sınıfı değişebilir

2006 yılında Plüton yaklaşık 76 yıldır gezegen diye anılıyordu. Neptün ötesinde benzer cisimler keşfedildikçe gökbilimcilerin sınırı nerede çizeceği sorusu önem kazandı. Küçük bir teleskoptaki parlak noktanın adı, gözlemcinin görüşüne bırakılamazdı. Uluslararası Astronomi Birliği bu nedenle Güneş Sistemi için ortak ölçütler kabul etti.

has not cleared the neighbourhood around its orbit
International Astronomical Union · B5, 2(c), 2006

Üç soruyu Plüton’a sorun

Güneş’in çevresinde dolanıyor mu? Evet. Kendi çekimi neredeyse yuvarlak bir biçim almaya yetecek kadar güçlü mü? Evet. Yörünge çevresindeki cisimler üzerinde dinamik olarak baskın mı? Bu son koşulu karşılamaz. Plüton bir uydu da olmadığı için cüce gezegen sınıfına girer. Karar metninde gezegen ve cüce gezegen iki ayrı kategoridir.

Güneş SistemiTam görünüm

Sekiz gezegenin boyutlarını ve yörüngelerini karşılaştırın.

“Çevresini temizlemek” neyi ölçer?

Bir gezegenin yakınından bir asteroit geçtiğinde gezegen o gün sınıf değiştirmez. Ölçüt, uzun zaman boyunca benzer yörünge bölgesindeki maddeye kütleçekimsel olarak hâkim olup olmadığıyla ilgilidir. Yalnızca çapını bilmek yetersizdir. Plüton’un keşif değerini de bu ad belirlemez. New Horizons’ın 2015’te ortaya çıkardığı buz düzlükleri ve dağları, dinamik bir dünyanın kanıtlarıdır.

Kaynaklar

  1. IAU · Gezegen tanımı, 2006 B5 ve B6 kararları
  2. NASA · Plüton ve uyduları

You can change or withdraw these choices at any time using the link in the footer.

Read the cookie policy